بسیاری از بیمارانی که توسط متخصصین طب فیزیکی درمان می شوند دچار چاقی نیز می باشند. درمان همزمان چاقی جزو برنامه اصلی توانبخشی می باشد. برخی از بیماریها مثل میوپاتی و بیماریهایی که همراه با ضعف عضلات و سیستم حرکتی می باشند باید چاقی بصورت جدی درمان گردد.

 علل و عوامل مساعد کننده  افزایش  وزن و چاقی:

چاقی زمانی بوجود می اید که که مقدار مصرف کالری براثر مواد غذایی وآشامیدنی دارای کالری، بیش از سوزاندن کالری بوسیله فعالیتهای طبیعی و ورزش باشد.بدن کالری اضافی را بصورت چربی ذخیره می کند.

چاقی معمولا در اثر  ترکیبی ازعوامل  زیر بوجود می اید:

ژنتیک:

ژنهای بدن ممکن است در میزان ذخیره چربی ونحوه توزیع آن در بدن نقش داشته باشند.ژنتیک در  میزان       بهره وری(راندمان) تبدیل غذا به انرژی وچگونگی مصرف غذا به کالری(انرژی) در طی ورزش تاثیر دارد.با اینحال حتی اگر فردی بطور ژنتیکی مستعد چاقی باشد،عوامل محیطی در نهایت برمیزان چاقی تاثیرگذارند.

کم تحرکی:

اگر فعالیت بدنی چندانی انجام نشود انرژی بصورت چربی ذخیره شده وباعث چاقی می شود.

رژیم غذایی نامناسب ومصرف غذاهای ناسالم:

مصرف غذاهای پرکالری،مصرف فست فود،نخوردن صبحانه،مصرف نوشابه های دارای کالری و یا دارای قند زیاد و پرخوری از علل افزایش وزن و چاقی هستند.

سبک زندگی در خانواده:

چاقی  تمایل به فامیلی بودن دارد.این مسئله تنها بعلت ژنتیک نیست.افراد یک خانواده نوع غذای  مشابهی مصرف می کنند. همچنین میزان فعالیت بدنی وعادتهای مشابهی در فعالیت دارند.اگر پدر یا مادر  یا هر دو آنها چاق باشند؛احتمال چاقی فرزندان نیز افزایش می یابد.

ترک سیگار و دخانیات:

ترک سیگارموجب  افزایش وزن می شود. ممکن است  ،فرد در هفته  چند پوند و برای چندین ماه افزایش وزن پیدا کند. بااینحال در درازمدت فواید ترک سیگار(از جمله پیشگیری از سرطان ریه وبیماریهای قلبی) بسیار بیشتر از ضررهای آن است.

حاملگی:

وزن زنان حامله افزایش می یابد واین افزایش الزامی است. بعضی از زنان پس از تولد نوزاد  مشکل کاهش وزن دارند واین مسئله ممکن است به چاق شدن آنها کمک کند.

کمبود خواب:

 نداشتن خواب کافی در شب باعث تغییراتی هورمونی می شود که اشتها را افزایش می دهد.کم خوابی میل به مصرف غذاهای پرکالری و کربوهیدرات ها را  افزایش می دهد واین مسئله به چاقی کمک می کند.

مصرف داروهای بخصوص:

 مصرف بعضی از داروها به افزایش وزن منجر می شود بخصوص زمانی که با فعالیت ومصرف غذای مناسب از چاقی پیشگیری نشود. این داروها شامل موارد زیر است:

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد دیابت

داروهای ضد تشنج

داروهای  ضد روان پریشی

استروئیدها

داروهای بتا بلوکر.

سن:

چاقی در هر سنی از جمله در کودکان روی می دهد اما با افزایش سن احتمال چاقی بیشتر می شود،زیرا تغییرات هورمونی وسبک زندگی با فعالیت کمتر باعث افزایش احتمال چاقی در سنین بالاتر می شود.مقدار  توده عضلانی بدن با افزایش سن کاهش می یابد.کاهش توده عضلانی باعث کمتر شدن سوخت وساز (متابولیسم)  می شود. ودر نهایت احتمال چاقی براثر ذخیره شدن کالری بیشتر می شود.زیرا این تغییرات نیاز به کالری را کاهش داده، در صورتی که ممکن است فرد مقدار غذای مصرفی خود را کاهش ندهد و  در نتیجه افزایش وزن بوجود می اید.

مسائل اجتماعی واقتصادی:

نبود امکانات ورزشی،نداشتن مکان مناسب برای ورزش وفعالیت ورزشی.عدم آموزش مناسب برای تهیه وپختن غذای سالم ودر نهایت نداشتن پول ودرامد کافی برای تامین رژیم غذائی مناسب.داشتن دوستان وخویشاوندان چاق نیز بر رفتار فرد اثر گذاشته واحتمال چاقی را بالا می برد.

مشکلات  پزشکی و بیماریها:

بندرت بعضی بیماریها عامل افزایش وزن هستند این بیماریها عبارتند از:

سندرم پرادر ویلی(اختلال ژنتیکی که در آن چاقی،کاهش توده عضلانی،کاهش توانائی ذهنی و ناتوانی در تولید   هورمون جنسی  وجود دارد.)

سندرم کوشینگ( اختلال  غددی  همراه افزایش تولید کورتیزول در بدن،مصرف زیاد کورتون نیز می تواند حالت   مشابهی ایجاد کند.)

سندرم تخمدان پلی کیستیک

سایر بیماریها:

بیماریهای همراه با التهاب مفاصل(ارتریت ها) می تواند باعث کاهش فعالیت بدنی شده ودر نهایت افزایش وزن ایجاد کند.

آیاپیشگیری از افزایش وزن امکانپذیر است؟

اگر فردی ریسک فاکتور چاقی را دارد بمعنای این نیست که سرنوشت او چاقی است بلکه با افزایش فعالیت فیزیکی،ورزش،تغییرات رفتاری ومصرف غذای سالم می تواند از افزایش وزن پیشگیری کند.

آیا  می توان افزایش وزن  را درمان کرد؟

در صورت ابتلا به چاقی انجام ورزش،تغییرات در غذا و تغییرات رفتاری و در صورت لزوم تجویز داروهای لاغری ،طب سوزنی بوسیله پزشک می توان چاقی را درمان کرد.

پزشک طب فیزیکی وتوانبخشی می تواند برنامه ورزشی  و توانبخشی  تخصصی برای هر بیمار را تنظیم کرده وبا استفاده از روش هایی مانند طب سوزنی  و هماهنگی با سایر تخصص های پزشکی  مانند تغذیه،به درمان برای لاغری کمک کند.