نقش تغذیه در پیش گیری از پوکی استخوان

پوکی استخوان یا استئوپوروز حالتی است که در آن استخوان شکننده شده و احتمال شکستگی با ضربات کوچک افزایش می یابد . پوکی استخوان از گرفتاری های شایع ، در جوامع بشری است ، که بعد از سن 35 سالگی روند آن در انسان آغاز می شود. حدود نیمی از زنان مسن تر از 45 سال و 90درصد زنان مسن تر از 75 سال به بیماری پوکی استخوان مبتلا می شوند. مردان مسن نیز به پوکی استخوان دچار می شوند که البته میزان ابتلای آنان کم تر از زنان است. به طور تقریبی از هر 3 زن یک نفر و ازهر دوازده مرد یکی به پوکی استخوان دچارمی شوند . این امر در سال ، منجربه ده ها هزار شکستگی ناتوان کننده ، در مبتلایان می شود که متاسفانه تعداد اندکی از مبتلایان به پوکی استخوان مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 فردي كه دچار پوكي استخوان است بايد در يك برنامه ورزشي منظم شركت كند: ورزش در پوكي استخواناهمیت ورزش در پوکی استحوان بیشتر از مصرف دارو است. دارو به تنهایی نمی تواند در حد کافی جلوی پیشرفت پوکی استخوان را بگیرد.

1) پياده‌روي به مدت 45 دقيقه 3 بار در هفته يا پياده ‌روي هر روز به مدت 30 دقيقه توصيه مي‌شود. مي‌توان 30 دقيقه را به سه قسمت 10 دقيقه‌اي تقسيم كرد.

2) تمرين با وزنه سبك به طوري كه فشار بيش از حد به  استخوانها وارد نشود (مقدار وزنه توسط پزشك مشخص مي‌شود).

3) ورزشهاي خاص ستون فقرات و افزايش قدرت شكمي.

در فردی که پوکی استخوان دارد انجام برخی حرکات ورزشی ممنوع است. از اين ميان ميتوان به ورزشهائی اشاره کرد که همراه با خم شدن بدن به داخل(جمع شدن بدن)می باشند مثل خم کردن زانوها در شکم. ديده شده که اين ورزشها خطر شکستگی مهره ها را افزايش می دهند.

ورزشهائی که همراه با خم شدن  بيش از حد بدن به عقب می باشند نيز ممنوع است.

شنا باعث کاهش پوکی استخوان نمی شود ولی ما شنا را به عنوان ورزشی مفيد برای ساير اهداف توصيه ميکنيم.

 

 

 

پوكي استخوانبا افزايش سن  به طور طبيعي مقدار كلسيم استخوانها كم مي‌شود. افزايش ميزان كلسيم استخوان تا سن سي سالگي رخ مي دهد و بعد تا مدتي ثابت مانده و سپس شروع به كاهش مي‌كند. در خانمها پوكي استخوان بيشتر از مردان ديده مي‌شود. پيشگيري از پوكي استخوان بايد از دوران كودكي آغاز شود. لذا بايد مصرف مقدار كافي غذاهاي حاوي كلسيم و ورزش را به فرزندان آموخت.

تغييرات ستون فقرات با افزايش سن

 مهمترين خطر پوكي استخوان در افراد سالمند، ايجاد شكستگي استخواني است. بيشتر شكستگي‌ها در استخوان ران، ستون فقرات و ساعد ديده مي‌شود. معمولاً شكستگي استخوان ران بر اثر زمين خوردن ايجاد مي‌شود كه پيشگيري از آن بطور جداگانه توضيح داده شده است. در فرد سالمند فشار ناشي از بلند كردن جسم سنگين مي‌تواند باعث شكستگي مهره‌ها در ستون فقرات شود. در صورت پوکی شديد اين حالت ميتواند حتی با بلند کردن جسم نسبتاًٍ سبک نيز ايجاد شود.

درمان داروئي و ورزش سنين پيري مي‌تواند سرعت پوكي استخوان را كمتر سازد. 

توصيه‌ها

1) كشيدن سيگار بايد قطع شود.

2) رژيم غذايي حاوي كلسيم ويتامينهاي كافي مصرف شود.

3) بايد از بلند كردن جسم سنگين پرهيز كرد.

4) بايد اقدامات پيشگيري از زمين خوردن را بكار بست.

5) مصرف نمك غذا محدود شود.

ورزش در پوكي استخوان

فردي كه دچار پوكي استخوان است بايد در يك برنامه ورزشي منظم شركت كند:

1) پياده‌روي به مدت 45 دقيقه 3 بار در هفته يا پياده ‌روي هر روز به مدت 30 دقيقه توصيه مي‌شود. مي‌توان 30 دقيقه را به سه قسمت 10 دقيقه‌اي تقسيم كرد.

2) تمرين با وزنه سبك به طوري كه فشار بيش از حد به  استخوانها وارد نشود (مقدار وزنه توسط پزشك مشخص مي‌شود).

3) ورزشهاي خاص ستون فقرات و افزايش قدرت شكمي.  برخی ورزشها می توانند خطر شکستگی استخوان را افزایش دهند. در این مورد مشاوره با متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ضروری است.

 داروها

براي كاهش پوكي استخوان از داروهائي مانند  كلسيم و ويتامين «د»  و الندرونیت (آلینیت، استئوفوس)استفاده مي‌شود.  مصرف اين داروها بايد تحت نظر پزشك باشد.در این مورد مشاوره با متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ضروری است.

 

 

 

درمان پوکی استخوانپوکی استخوان بیماری خاموش نام دارد زیرا اولین علامت آن می تواند شکستگی استخوانی باشد.

برای درمان ابتدا باید این بیماران را تشخیص دارد سپس بیماریهایی که ممکن است باعث پوکی استخوان می شود  را مشخص کرد. در صورت وجود چنین بیماریهایی که بیماری زمینه ای نامیده می شوند، این بیماریها باید درمان شوند.

درمان پوکی استخوان تا 50 درصد خطر شکستگی  استخوانی را کم می کند اما آنرا کاملا برطرف نمی کند. باید مشخص کنیم که چه بیمارانی علی رغم درمان هنوز در معرض خطر شکستگی استخوانی می باشند. باید توجه کرد که درمان پوکی استخوان درمانی برای تمام عمر است و تحقیقات نشان می دهد که حتی با درمانهای هفتگی 40 درصد بیماران از ادامه درمان پس از یک سال خود داری می کنند.

از طرف دیگر تمام بیمارانی که دچار شکستگی می شوند مبتلا به پوکی استخوان نیستند و کاهش دانسیته استخوانی آنها در این حد نباشد.

پوکی استخوان یا تحت درمان یا پیشگیری برای افراد در معرض خطر قرار می گیرد. درمان برای افرادی انجام می شود که دچار پوکی استخوان ثابت شده اند یا دچار شکستگی شده اند و برای پیشگیری از شکستگی مجدد تحت درمان قرار می گیرند.

 کلسیم:

اکثر تحقیقات پیشنهاد می کنند که کلسیم همراه ویتامین د از ایجاد شکستگی ستون فقرات و لگن پیشگیری می کند. برای افراد بالای 70 سال روزانه 1200 میلی گرم کلسیم با 800 میلی گرم ویتامین د توصیه می شود. مقادیر بالای 2000 میلی گرم همراه با افزایش سنگ کلیه می باشند.

ویتامین د

دو سوم بیمارانی که دچار شکستگی لگن بوده اند کمبود کلسیم داشته اند. در یک مطالعه استفاده از کلسیم و ویتامین د باعث کاهش 33 درصدی احتمال شکستگی لگن بوده است. استفاده روزانه 800 میلیگرم ویتامین د در سالمندان توصیه می شود. بعلاوه ویتامین د باعث افزایش قدرت عضلانی سالمندان و پیشگیری از زمین خوردن می شود. در بیمارانی که کمبود ویتامین د دارند(سطح زیر 20 نانوگرم در میلی لیتر) استفاده از کپسول ویتامین د توصیه می شود.

فعالیت فیزیکی:

یکی از مهمترین محققین و دانشمندان در این زمینه خانم دکتر مهرشید سینکی می باشند که در کلینیک مایو آمریکا فعالیت می کنند و باعث افتخار ایرانیان می باشند. بی حرکتی به سرعت باعث پوکی استخوان می شود.

 نشان داده شده که تمرینان قدرت عضلانی، تعادلی، ارزیابی خطرات موجود در منزل، و استفاده نکردن از داروهای خواب آور باعث کاهش خطر زمین خوردن می شوند. روش دیگر استفاده از بریس است این بریس باعث کاهش فشار به لگن در هنگام زمین خوردن می شود. این بریس در بخش طب فیزیکی و توانبخشی فیروزگر در قسمت ارتوپدی فنی ساخته و به بیمارانی که لازم داشته باشند داده می شود.

قطع سیگار و مصرف نکردن الکل نیز در کاهش خطر پوکی استخوان موثر می باشند